Recensie: Sons of Anarchy – Complete serie

De opkomst en teloorgang van Sons of Anarchy

Laten we ons in deze recensie richten op Sons of Anarchy (check). Deze motorrijdende criminelen hebben zeven seizoenen lang huisgehouden op FX. In die zeven seizoenen hebben veel mensen het loodje gelegd na doorzeefd te zijn met lood. Wanneer ging de serie in première? Op 3 september 2008. Dat is in hondenjaren een eeuwigheid geleden. Het gaat over Jackson ‘Jax’ Teller, de zoon van een overleden biker die uiteindelijk in zijn voetsporen treed. Paps deed er alles aan om de motorclub uit de criminaliteit te krijgen. Het is vervolgens aan Jax om de club in goede banen te leiden (eerst als vice-president, later als president). Dat verandering moeilijk is zal hij aan levende lijve ondervinden. Het blijkt namelijk helemaal niet zo makkelijk om het criminele circuit gedag te zeggen.

Dit is een serie die vooral in de eerste twee seizoenen kon rekenen op lovende kritieken. Daarna verdween de kritische liefde even snel als Kurt Sutter’s (de bedenker) vermogen om een waterdicht verhaal te vertellen. Wat je dan niet moet doen is wat Kurt deed: hij opende de aanval op televisiecritici die aanmerkingen hadden op de creatieve keuzes die werden gemaakt. De beste mannen en vrouwen zouden de serie niet begrijpen. Iets wat je natuurlijk nooit moet zeggen. Mensen kunnen en mogen simpelweg een andere mening hebben. Zo simpel is het. Makers en showrunners kunnen niet voor ons bepalen hoe wij een serie moeten interpreteren/waarderen. Ondanks de kritiek werd de serie in de daaropvolgende jaren een enorme hit voor FX: het is nog steeds de best bekeken serie van de zender ooit. Het is opmerkelijk, maar niet ongebruikelijk, dat sinds het grote succes de serie kwalitatief gezien steeds minder werd.

De neerwaartse spiraal

Het eerste seizoen van Sons is een heerlijke binnenkomer. Het tweede seizoen is zelfs ijzersterk. Alles klopt aan dat seizoen. Zoals gezegd: daarna begon het kaartenhuis langzaam ineen te storten. Sutter raakte wat mij betreft het spoor bijster. Dat uitte zich in onnodige plots die vaak ook onnodig ingewikkeld waren. Dat komt een verhaal logischerwijs nooit ten goede. Ik vroeg mij steeds vaker af wat het nut was van bepaalde plots en wendingen. Wat was de logica erachter? De kracht van het verhaal verdween vaker uit het zicht dan de motoren die de hoofdpersonen onder hun reet hadden.

In het derde seizoen vertrekken de heren naar Belfast, Noord-Ierland. Ik begrijp nog steeds niet waarom. Dat zelfde geldt voor bepaalde personages (Clay, Gemma en Juice) waarvan allang de expiratiedatum was verstreken. Waarom waren ze nog op het scherm? Op een gegeven moment was het gewoon op. Het eindplaatje wat men met deze personages voor ogen had, verloor zodoende alle impact. Dat is vervelend, omdat je dan naar het kijken bent naar personages waar je allang klaar mee bent. Dezelfde personages die later te veel invloed zouden uitoefenen op het verhaal en ervoor zorgden dat vooral seizoen 6 en 7 behoorlijk matig waren.

Hoe kon dit gebeuren?

Sons of Anarchy wisselde steeds meer ijzersterke momenten af met pijnlijke en onbegrijpelijke missers. En, met langere montages dan de nek van Langnek. Eerst kon ik de montages zeker waarderen. Tot de serie er te veel op ging leunen. Dat deed het effect ervan teniet. Op een gegeven moment wist je wanneer ze eraan zaten te komen. Het helpt ook niet dat de serie almaar bleker en gewelddadiger werd. Ik heb daar normaal gesproken geen probleem mee, maar het moet wel functioneel zijn. Het moet wel een functie hebben. Overdaad schaadt.

Gelukkig kon Sutter wel rekenen op een sterke cast. Charlie Hunnam, Katey Sagal, Ron Perlman, Tommy Flannagan, Maggie Siff, Ryan Hurst, Kim Coates, Jimmy Smits en Dayton Callie: ik neem jullie helemaal niks kwalijk. Allen hebben zij sterk werk geleverd. Ondanks dat het materiaal steeds minder werd, maakten de meesten van hen door hun spel de serie nog de moeite waard. Eerlijk is eerlijk: Sons kent veel sterke momenten. Ik blijf vooral hangen bij de rustigere momenten. De intieme momenten waar personages twijfelen over de gemaakte keuzes en reflecteren op hun handelen. In de eerste seizoenen was de ontwikkeling van vele personages belonend. We kregen veel gelaagde personages voorgeschoteld. Het maakte de serie toen een must op je kijklijst.

Wanneer het schip strandt

Sons of Anarchy banner

Het is jammer… jammer dat veel personages niet meer te supporteren waren. Hun motivaties werden steeds twijfelachtiger. Zo twijfelachtig dat het je niet meer uitmaakte wat hen zou overkomen. Zij verzopen in onhoudbare plots, die hen steeds meer in een negatief daglicht zouden stellen. Nogmaals, het is zonde. Sons was op stoom toen de serie meer draaide om het leven van de bikers in Charming. Toen de serie keek naar de maatschappelijk gevolgen van hun criminele activiteiten in hun hometown. Charming verdween in latere seizoenen steeds meer uit het zicht.

Ik bedank Kurt Sutter voor de eerste twee seizoenen: thanks, Kurt! Dat was het niveau wat de serie had moeten nastreven. Ik snap zelf ook dat dit makkelijker gezegd is dan gedaan. Sons of Anarchy had uiteindelijk beter geweest als FX zich meer bemoeide met de productie. Logischerwijs deden zij dat niet, want de serie was extreem succesvol. Toch kan ik met zekerheid zeggen dat Sons beter was geweest als men kritischer keek naar de verhaallijnen. Naar het script en de beslissingen die personages namen door dat script. De serie was beter geweest met een goede editor. Iemand die in de latere seizoenen kritisch keek naar de looptijd van veel afleveringen. Iemand die het geheel compacter maakte en daardoor beter te behappen. Een langere looptijd is alleen te rechtvaardigen als je als kijker daarvoor beloond wordt.

Sons of Anarchy had meer kunnen zijn dan het is geworden. Het is die old timer die later terugkijkt op zijn leven en zegt: ‘het ging op zich goed, maar ik had er meer uit kunnen halen.’ Laten we hopen dat de spin-off Mayans MC heeft geleerd van de fouten van de moederserie. Toch ben ik blij dat ik de serie heb gezien, ondanks de zéér matige laatste twee seizoenen.


De trailer:

Geef een reactie